Publiekswerking

Duiding

Muntpunt voorziet op een laagdrempelige manier in kennis en informatie over het leven in de stad en de Brusselse samenleving. Met haar begrip van het Nederlandstalige en Vlaamse partnernetwerk in de hoofdstad en daarbuiten, en haar expertise als doorverwijzer binnen de sociale en culturele sector, is ze de ideale organisatie om het publiek wegwijs te maken in Brussel.

De grote verscheidenheid aan Nederlandstalige initiatieven wordt op één plek en op maat verzameld. Het team van Muntpunt helpt het publiek met de kritische evaluatie en het nauwkeurige gebruik van de beschikbare informatie.

Informatiebemiddeling en outreachend werken

Het informatiecentrum werd verder versterkt dankzij een reeks opleidingen bij het CAW rond warm doorverwijzen binnen het Brusselse netwerk. Daarnaast diepten actieve werkbezoeken bij organisaties als Bon, Huis van het Kind Noord en NASCI vzw de kennis van de sociale kaart verder uit.

In 2024 bleef de vraagbemiddeling via de klassieke kanalen stabiel: 40 % van de vragen werden per e-mail gesteld, 50 % aan de balie en 10 % telefonisch.

Om nog meer Brusselaars te bereiken, zette Muntpunt verder in op mobiele contactmomenten en outreach. In samenwerking met Brede Scholen organiseerde het team informatiesessies voor ouders, waarin niet alleen onderwijsgerelateerde thema’s aan bod kwamen, maar waar ze ook informatie over oefenkansen Nederlands en cultuurparticipatie kregen. Het aantal mobiele interventies groeide tot 36 sessies, waaronder 12 edities van Stel je Vragen over Leven in Brussel op verplaatsing, goed voor 225 contacten.

Verkiezingen 2024: Speak Up!

In de aanloop naar de verkiezingen organiseerde Muntpunt de campagne Speak Up!, gericht op ‘eerste stemmers’. In samenwerking met De Ambrassade en Djapo vzw stelde het team een verkiezingsparcours samen dat de functie en impact van verkiezingen in een democratie op een laagdrempelige manier toelichtte. Tijdens deze sessies kregen derdegraadsstudenten op een interactieve manier en met behulp van informatiepanelen uitleg over hoe ze zich binnen verkiezingsprogramma’s kunnen oriënteren. In totaal namen 13 klassen (156 studenten) deel aan het parcours, voornamelijk uit het tso, het bso en duaal leren. Het parcours werd nadien ook doorgegeven aan PSC Sint-Alexius en Bib Anderlecht.

Daarnaast ontwikkelde Muntpunt in samenwerking met journalisten en politicologen de Collectie in de Kijker: Speak Up!, een selectie titels over democratie en burgerparticipatie. De collectie werd vaak uitgeleend, met 453 uitleningen en een gebruikerscoëfficiënt van 2,49.

Partnerwerking en projecten

De samenwerkingen met partnerorganisaties werden in 2024 verder uitgebreid. Zo ondersteunde Muntpunt de Casuswandelingen van het Huis van Gezondheid, een initiatief waarbij 630 studenten uit de zorgsector met het Brusselse zorgnetwerk kennismaakten. De jaarlijkse Vrijwilligersmarkt, georganiseerd in samenwerking met Steunpunt Vrijwilligerswerk, trok 400 deelnemers en 29 verenigingen. Andere terugkerende evenementen waren Ecopolis (200 deelnemers, 29 deelnemende organisaties) en Muntpunt Wordt Sportpunt (2 edities met in totaal 150 deelnemers).

Budgetbeheer blijft een belangrijke uitdaging voor jonge Brusselaars. Daarom organiseerde Muntpunt in samenwerking met BudgetInZicht een nieuwe editie van de Wakosta?!-budgetbeurs. Tijdens die beurs kregen 92 leerlingen uit 12 klasgroepen (bso, tso, deeltijds onderwijs) inzicht in thema’s als inkomsten en uitgaven, financiële planning en de basisprincipes van zelfstandig wonen. Met activiteiten voor ouders met jonge kinderen, zoals Mijn kind en Ik, EHBO voor Baby’s en Peuterplezier: Speelse Stapjes, bereikte de organisatie ook de allerkleinsten.

Als uitloper van de duurzaamheidscampagne van 2023 werd de collectie Bewust Leven in 2024 verder uitgebreid en vernieuwd. Dankzij de toevoeging van nieuwe titels steeg het aantal boeken in deze collectie van 966 naar 1149, en nam de gebruikerscoëfficiënt toe van 3,21 naar 3,87. De boeken vonden niet alleen vaker hun weg naar de lezers, maar werden per titel ook vaker uitgeleend.

Paspartoe

Met Paspartoe blijft Muntpunt cultuur en vrije tijd toegankelijk maken voor alle Brusselaars. In 2024 gaf de organisatie 3874 nieuwe kaarten uit, waarvan 3172 met kansentarief. Tegelijkertijd was er een lichte daling (7,06 %) in het aantal slapende kaarthouders, wat erop wijst dat meer gebruikers hun Paspartoe effectief inzetten.

Een belangrijke vernieuwing in 2024 was de mogelijkheid om via de UiTPAS-app in alle Nederlandstalige bibliotheken Paspartoepunten te sparen. De ondersteunende instructievideo werd via sociale media breed verspreid. Daarnaast werd de communicatie met Paspartoehouders verbeterd door nieuwsbrieven per doelgroepensegment op te splitsen. Hierdoor ontvingen gebruikers een aanbod op maat, wat tegen het einde van 2024 tot een merkbare stijging in de doorklikratio van de nieuwsbrieven leidde.

Muntpunt breidde de zichtbaarheid van Paspartoe verder uit met 40 mobiele balies op evenementen zoals Boterhammen in het Park, Brussel Brost, Stadskriebels en publiqForum. Een speels draairad maakte het publiek op een laagdrempelige manier warm voor Paspartoe en zijn voordelen.

2024 stond ook in het teken van 10 jaar Paspartoe. Dit jubileum werd gevierd met een uitgebreide communicatiecampagne, met onder andere advertenties in BRUZZ (radio, print en digitaal), een feestelijke socialemedialook en een groot partnerfeest in GC De Rinck, waar 62 partnerorganisaties aanwezig waren. Tijdens het evenement brachten een Wereldcafé en interactieve sessies de impact van Paspartoe onder de aandacht.

Duiding

Met deze doelstelling diept Muntpunt de klassieke rol van bibliotheek als verzameling van ideeën en verhalen uit om het algemene (lees)klimaat en het publieke debat te versterken. De organisatie is een actieve partner in een fijnmazig bibliothekennetwerk. Dankzij nieuwe ideeën, opinies en verhalen, gidst en inspireert het team, samen met het netwerk, Brusselgebruikers in hun persoonlijke ontwikkeling.

Door onderbelichte verhalen te vertellen en uit te nodigen tot open dialoog, maakt Muntpunt werk van een inclusieve, democratische samenleving. De organisatie wil mensen uitdagen en stimuleren door uiteenlopende hedendaagse ideeën, opinies en verhalen aan te bieden, en door de uitdagingen en kenmerken van Brussel te benadrukken. Muntpunt wil een stem geven aan dat grootstedelijke en internationale Brussel, een platform zijn voor burgers en in het bijzonder de actieve betrokkenheid van kinderen, jongeren, kansengroepen en internationale gemeenschappen vergroten. Het team gelooft in de bevrijdende kracht van verhalen en benadrukt het belang van lezen voor persoonlijke groei.

Leesplezier en communitybuilding

Lezen brengt mensen samen en in 2024 werd deze verbindende kracht verder uitgebouwd. 1 Stad, 19 Boeken groeide uit tot een leescommunityproject, met uitgebreide communicatie via BRUZZ en een speciale Collectie in de Kijker, die 461 uitleners bereikte. Als slotmoment vond de Book Club Extravaganza plaats, waar 8 leesgroepen samenkwamen voor een avond van literaire uitwisseling.

Ook het meertalige stadsverhalenfestival City of Stories: City of Letters bracht diverse Brusselaars samen rond het thema ‘briefverhalen’. In samenwerking met Passa Porta en Le 140 organiseerde Muntpunt schrijfworkshops met partners als BOp, Cinemaximiliaan, Mabo, PSC Sint-Alexius en het Imelda-Instituut. In een interculturele en intergenerationele context ontstonden verhalen die via affiches in de stad verspreid en tijdens een expo in Muntpunt getoond werden. In mei sloot een muzikaal en literair moment het festival feestelijk af.

Het initiatief Samen Lezen werd verder uitgebreid met een pilootproject bij de lerarenopleiding van Erasmushogeschool Brussel, waarbij studenten gestimuleerd werden om leesplezier in hun toekomstige lessen te integreren. Dit succesvolle experiment leidde ertoe dat de hogeschool het format verder opneemt in haar werking, terwijl Muntpunt onderzoekt hoe de sessies een breder publiek kunnen bereiken.

Muntpunt speelde in 2024 actief in op de actualiteit met focuscollecties rond maatschappelijke thema’s. Checkpoint Palestine en Stars, Stripes, Stories boden lezers verdiepende inzichten in respectievelijk het Midden-Oostenconflict en de politieke en culturele geschiedenis van de Verenigde Staten. De boeken werden prominent gepresenteerd in de Agora, wat de zichtbaarheid en uitleenfrequentie aanzienlijk verhoogde.

Een digitale bibliotheek voor iedereen

In 2024 werd ook stevig ingezet op de digitale bibliotheek. De campagne Curious Clouds verhoogde de zichtbaarheid en toegankelijkheid van digitale collecties, waaronder de e-bibliotheek (cloudLibrary) en het Daisy-luisterboekaanbod, te beluisteren via een app van Luisterpunt. De impact was merkbaar in een gestage stijging van het gebruik van digitale diensten, waarbij vooral het aantal unieke gebruikers toenam.

Sinds november neemt Muntpunt deel aan LibrAI, een Europees Erasmus+-project dat focust op digitalisering in de bibliotheek en de integratie van AI en nieuwe media. Het partnerconsortium bestaat uit het Goethe-Institut als coördinerende partner, FARI als expertenpartner en de Nationale Bibliotheek van Letland, de Openbare Bibliotheek Lodz (Polen) en Muntpunt als lerende partners.

Maatschappelijk debat en duiding

Naast leesbevordering bleef Muntpunt inzetten op maatschappelijk debat en actualiteit. In de aanloop naar de verkiezingen organiseerde het team in samenwerking met BRAL en FARI meerdere politieke debatten, telkens met minstens 150 bezoekers. Daarnaast groeide het programma Tussen de Soep en de Feiten uit tot een vaste waarde. Tijdens middaglezingen met soep bood dit platformproject ruimte aan 8 lezingen, waarbij complexe maatschappelijke thema’s op een toegankelijke manier werden gebracht. Partners in 2024 waren onder andere Brussels Academy, CCV, Avansa Citizenne, CM, Davidsfonds, huisvandeMens, Humanistisch Verbond, Internationaal Comité, Louis Paul Boonkring, Masereelfonds, Mensen & Wetenschap, Muntpunt, Odisee, OKRA, Vermeylenfonds, VUB en Willemsfonds.

Jeugd en leesbevordering

De jeugdbibliotheek en de Young Adults bib van Muntpunt blijven een belangrijke motor voor leesbevordering, taalontwikkeling en leesplezier. De medewerkers organiseerden een breed scala aan activiteiten voor kinderen en klassen, zoals auteurslezingen, (meertalige) voorleesuurtjes en boekvoorstellingen met zowel gevestigde als opkomende Vlaamse auteurs. Campagnes zoals Jeugdboekenmaand, Voorleesweek en Boekstart (initiatieven van Iedereen Leest, in samenwerking met OBiB) werden verder uitgebouwd om jonge kinderen op een speelse manier met boeken en taal in contact te brengen. Het aantal klasbezoeken aan de bibliotheek bleef stijgen, mede dankzij de versterking van het jeugdteam.

Het team ontwikkelde ook voor de allerjongsten (van 0 tot 3 jaar) en hun ouders een speels activiteitenaanbod rond taalontwikkeling en leesplezier. Tijdens Mijn Kind en Ik en Peuterplezier: Speelse Stapjes maakten baby’s en peuters op een laagdrempelige manier kennis met boeken, verhalen, taalspelletjes en Nederlandstalige liedjes.

Voor jongeren waren er opnieuw Brussels Black Book Fair, Bookish Things en Book Club, samen goed voor zo’n 250 deelnemers. Er werd ook gewerkt aan een strategisch traject rond leesbevordering voor alle leeftijden: Lezen is een Superkracht. Samen met OBiB en het netwerk van Nederlandstalige Brusselse bibliotheken legde Muntpunt de basis voor een programma dat in 2025 wordt uitgerold.

Duiding 

Naarmate commerciële belangen er vrij spel krijgen, wordt de openbare ruimte steeds meer een economisch goed en minder ‘publiek’. In die context is de ‘derde plek’ – naast de eerste (privé, thuis) en de tweede plek (formeel, werk of school) – een publieke plaats of openbare ruimte waar mensen elkaar informeel en vrijblijvend kunnen ontmoeten.

De bibliotheek is van alle publieke ruimtes misschien wel de meest toegankelijke en vanzelfsprekende plek waar mensen ongedwongen tijd kunnen spenderen. Hier ligt de uitdaging. Hoe kan Muntpunt in haar gebouw enerzijds ruimte bieden voor gesprek en spontane ontmoeting en anderzijds voor rust, stilte en introspectie? Hoe kan de organisatie tegemoetkomen aan de uiteenlopende noden van de verschillende bezoekers zonder dat één groep de bovenhand krijgt?

Van een open huis evolueert Muntpunt naar een veilige, inclusieve derde plek die tegemoetkomt aan de behoeften van de bewoners, bezoekers en gebruikers van Brussel. Voorbeelden hiervan zijn de steeds stijgende nood aan meer studieplekken, een uitgebreidere jeugdbib voor de jongsten of onthaalpunten voor het infocentrum waar op een laagdrempelige, maar discrete manier de uiteenlopende vragen van bezoekers beantwoord worden.

Een veilige en toegankelijke ruimte

De organisatie blijft evolueren als een open huis in het hart van de stad, waar uiteenlopende doelgroepen samenkomen en van de beschikbare infrastructuur gebruikmaken. Sinds maart 2024 zijn de toiletten gratis toegankelijk voor bezoekers, een maatregel die aansluit bij de ambitie om Muntpunt laagdrempeliger en toegankelijker te maken.

Tegelijkertijd was de zomer van 2024 er een vol uitdagingen, waarin de grootstedelijke context opnieuw de noodzaak van een doordachte derdeplekwerking aantoonde. De balans tussen openheid en veiligheid bleef een aandachtspunt, wat tot een intensievere en constructieve samenwerking met de politie en Stad Brussel leidde.

Om de studiezaal en het digitale aanbod te optimaliseren, kregen zowel de printers als de computers van de studiezaal een upgrade. Dit zorgde voor een betere gebruikerservaring en een efficiëntere dienstverlening.

Jongerenonderzoek en vernieuwingen

Muntpunt ging actief met jongeren in dialoog om te onderzoeken hoe de derde plek beter op hun noden kan inspelen. In samenwerking met studenten van de volwassenenopleiding Sociaal-Cultureel Werk aan Odisee voerden de medewerkers een onderzoek uit onder jongeren van 12 tot 14 jaar. De in mei gepresenteerde resultaten leidden tot een vervolgonderzoek in het najaar. In 2025 zal dit extra inzichten bieden in hoe de organisatie en haar partners beter op de noden van jongeren kunnen inspelen.

Daarnaast werd het tariefbeleid van Bookaplace herbekeken, met als doel het toegankelijker en transparanter te maken voor partners. Het netwerk werd verder uitgebreid met Bibliotheek Oostkamp, waardoor Bookaplace nog meer organisaties en gebruikers kan ondersteunen.

Voor de geplande verbouwingen van de Agora en de jeugdafdeling in 2025 werd in 2024 de budgetraming afgerond, de aanbestedingen uitgestuurd en een aannemer geselecteerd.

Activiteiten: vergroening en ontmoeting

Om Brusselaars dichter bij natuur en ecologie te brengen werkte Muntpunt in 2024 een programma rond de Zadenbib uit. Activiteiten zoals bloemenworkshops (in samenwerking met FleurAkker), witloofplantworkshops en 'Natuur in de Stad'-wandelingen trokken een gevarieerd publiek. Het hoogtepunt was de grote Wildeplantenbeurs van Natagora, die 1238 bezoekers verwelkomde.

De Schaakclub groeide uit tot een vaste waarde in Muntpunt. Met nieuw communicatiemateriaal als signalisatie en T-shirts, vergrootte de zichtbaarheid en bleef de interesse stijgen.

Kennisdeling en internationale uitwisseling

Muntpunt blijft een referentiepunt voor kennisdeling binnen de bibliotheek- en cultuursector. In 2024 vonden verschillende werkbezoeken en uitwisselingen plaats, zowel op nationaal als internationaal niveau.

Onder de vele bezoekers bevonden zich het netwerk van Franstalige bibliotheken in Brussel, het netwerk van openbare bibliotheken van het Waasland, bibliothecarissen van de Katholieke Universiteit Leuven en architectuurstudenten van La Cambre.

Daarnaast werden specifieke rondleidingen georganiseerd voor internationale partners, waaronder Libraries of the Pomorskie region (Polen), European Commission Library, bibliothecarissen van het Goethe-Institut West-Europa, Probiblio (koepel van Nederlandse bibliotheken) en bibliothecarissen uit Massy (Frankrijk) in het kader van Erasmus+.

Met deze rondleidingen en uitwisselingen versterkte Muntpunt haar positie als derde plek, kenniscentrum en laboratorium voor bibliotheekinnovatie, zowel in Brussel als ver daarbuiten.